Thi trường chuyên 2027: xét theo khối, bỏ thi đơn môn

Trả lời nhanh: Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến một dự thảo mới. Theo đó, từ năm học 2027–2028, nhiều trường THPT chuyên sẽ tuyển sinh theo ba khối Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ, thay cho thi riêng từng môn chuyên. Đây mới là dự thảo, nên bạn hãy bám kế hoạch tuyển sinh của Sở và trường mình nhắm tới.

Tối qua, mẹ của Minh nhắn cho mình một tin ngắn. Con chị học lớp 9 ở Hà Nội, ba năm nay dồn sức ôn chuyên Hóa, mơ vào một trường chuyên của thành phố. “Em đọc báo thấy sắp bỏ thi môn chuyên rồi, giờ con chị tính sao hả em?” Câu hỏi đó, tuần này mình nhận được từ không ít phụ huynh.

Chuyện bắt đầu từ một dự thảo Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa công bố để lấy ý kiến: Quy chế tổ chức và hoạt động của trường trung học phổ thông chuyên. Điểm gây chú ý nhất là cách tuyển sinh vào lớp 10 chuyên sẽ đổi khác hẳn. Mình viết bài này để bạn — học sinh đang ôn chuyên và phụ huynh — hiểu đúng dự thảo đang nói gì, và quan trọng hơn, nó ảnh hưởng thế nào đến kế hoạch của bạn.

Dự thảo đổi điều gì?

Cách tuyển sinh hiện nay, bạn thi vào từng môn chuyên riêng lẻ: chuyên Toán thi đề Toán chuyên, chuyên Lý thi đề Lý chuyên, chuyên Văn thi đề Văn chuyên. Điểm môn chuyên được nhân hệ số cao, nên gần như quyết định việc đỗ hay trượt.

Dự thảo mới chuyển hướng: trường chuyên sẽ tổ chức theo ba khối chuyên thay vì nhiều môn đơn lẻ. Ba khối gồm Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Khi tuyển sinh, bạn thi theo tổ hợp của khối mình đăng ký, rồi sau khi trúng tuyển mới chọn môn học chuyên sâu phù hợp bên trong khối đó.

Theo lý giải của ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Phổ thông (Bộ GD&ĐT), việc phân hóa quá sớm theo một môn khiến nhiều học sinh dồn toàn bộ công sức vào đúng môn đó, ít còn thời gian cho năng lực nền tảng và liên môn. Dự thảo được xây dựng theo tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới giáo dục.

Ba tổ hợp thi gồm những môn nào?

Đây là phần bạn cần nắm kỹ, vì nó quyết định bạn ôn gì. Theo dự thảo, mỗi khối thi ba nội dung:

• Khối Khoa học tự nhiên: Toán nâng cao, Ngữ văn, và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên.
• Khối Khoa học xã hội: Ngữ văn nâng cao, Toán, và bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội.
• Khối Ngoại ngữ: Toán, Ngữ văn, và một bài thi ngoại ngữ theo thứ tiếng bạn đăng ký.

Một chi tiết dễ khiến phụ huynh thở phào: bài đọc hiểu khoa học không đòi hỏi kiến thức chuyên sâu. Dự thảo nêu rõ các bài này bám theo yêu cầu cần đạt của chương trình trung học cơ sở, nghĩa là kiểm tra khả năng đọc — hiểu — suy luận, chứ không phải học thuộc thêm một núi kiến thức mới.

Cách tính điểm thay đổi ra sao?

Ở quy chế cũ, môn chuyên được nhân đôi nên có trọng số áp đảo. Dự thảo mới quy định bài thi nâng cao và bài thi ngoại ngữ có hệ số tối thiểu là 2, các bài còn lại hệ số 1.

Nói cho dễ hình dung: nếu bạn thi khối Khoa học tự nhiên, phần được nhân hệ số cao bây giờ là Toán nâng cao, chứ không còn là riêng môn Lý hay Hóa như trước. Đây chính là điều khiến một số phụ huynh lo. Một bạn ôn chuyên Vật lý nhiều năm sẽ thấy lợi thế “nhân đôi môn Lý” không còn, trong khi Toán trở thành phần nặng ký nhất của bài thi.

Lộ trình áp dụng: 2027 hay muộn hơn?

Đây là chỗ nhiều báo viết chưa thật rõ, nên mình tách bạch giúp bạn. Dự thảo đưa ra hai mốc:

• Trường nào đủ điều kiện có thể áp dụng cách tuyển mới từ năm học 2027–2028.
• Trường chưa đủ điều kiện tiếp tục theo quy chế hiện hành, chậm nhất chuyển sang mô hình mới vào năm học 2028–2029.

Thời điểm cụ thể do Sở GD&ĐT (với trường của tỉnh, thành) hoặc trường đại học chủ quản quyết định, và phải công bố công khai cùng kế hoạch tuyển sinh lớp 10. Học sinh đã trúng tuyển trước khi quy định mới có hiệu lực vẫn học tiếp theo lớp và chương trình cũ cho đến hết cấp.

Ông Thái Văn Tài nhấn mạnh mốc 2027–2028 chỉ là phương án đề xuất, không bắt buộc mọi trường phải làm bằng mọi giá. Với học sinh lớp 9 năm nay, Bộ nói sẽ cân nhắc thận trọng, bảo đảm thông tin đầy đủ và thời gian chuẩn bị phù hợp. Nhiều phụ huynh ở Hà Nội đã gửi kiến nghị đề nghị lùi ít nhất một đến ba năm, để các em có thời gian thích ứng. Bộ cho biết sẽ tiếp tục lắng nghe và có thể điều chỉnh thời điểm hoặc bổ sung giải pháp chuyển tiếp.

Điều này ảnh hưởng gì đến bạn?

Nếu bạn (hoặc con bạn) đang học lớp 9 và thi chuyên vào mùa 2027: hãy theo dõi sát thông báo của Sở GD&ĐT nơi bạn thi. Vì mỗi địa phương tự quyết thời điểm áp dụng, hoàn toàn có khả năng kỳ thi 2027 của trường bạn nhắm tới vẫn giữ cách cũ. Đừng vội đổi hết lộ trình ôn tập khi quy chế còn là dự thảo.

Nếu bạn đang học lớp 7, lớp 8: đây là lúc hợp lý để giữ nền Toán và Ngữ văn thật chắc, bên cạnh môn sở trường. Trong cả ba khối của dự thảo, Toán và Ngữ văn đều xuất hiện, nên hai môn này gần như không bao giờ thừa.

Và với tất cả: kỹ năng đọc hiểu — tóm ý, suy luận từ một đoạn thông tin — sẽ ngày càng quan trọng, không chỉ ở kỳ thi chuyên mà ở cả thi tốt nghiệp và các kỳ đánh giá năng lực. Luyện đọc hiểu bây giờ là khoản đầu tư an toàn dù quy chế có đổi hay không.

Mình nói thẳng một điều: toàn bộ nội dung trên mới là dự thảo, chưa phải văn bản chính thức. Con số, tổ hợp môn và mốc thời gian đều có thể thay đổi sau khi Bộ GD&ĐT lấy ý kiến xong. Trước mọi quyết định quan trọng, bạn hãy kiểm tra lại trên cổng thông tin của Bộ GD&ĐT (moet.gov.vn) và của Sở GD&ĐT địa phương.

Câu hỏi thường gặp

Dự thảo này đã chính thức áp dụng chưa?
Chưa. Đây là dự thảo Quy chế trường THPT chuyên đang được Bộ GD&ĐT lấy ý kiến trong tháng 11/2026. Mọi quy định chỉ có hiệu lực sau khi thông tư được ban hành chính thức.

Thi vào trường chuyên theo ba khối nghĩa là sao?
Thay vì thi riêng từng môn chuyên, bạn thi theo tổ hợp của một trong ba khối: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội hoặc Ngoại ngữ. Sau khi trúng tuyển, bạn mới chọn môn học chuyên sâu trong khối đó.

Môn chuyên của con tôi có còn được nhân hệ số cao không?
Theo dự thảo, phần nhân hệ số tối thiểu 2 là bài nâng cao của khối (Toán hoặc Ngữ văn) và bài ngoại ngữ, chứ không còn là từng môn chuyên đơn lẻ như Lý, Hóa, Sinh.

Học sinh lớp 9 năm nay nên làm gì?
Theo dõi kế hoạch tuyển sinh lớp 10 của Sở GD&ĐT nơi bạn thi, vì mỗi nơi tự quyết thời điểm áp dụng. Song song, giữ chắc Toán, Ngữ văn và luyện kỹ năng đọc hiểu để không bị động dù quy chế áp dụng sớm hay muộn.

Nguồn tham khảo

• VietnamPlus (TTXVN) — Bộ GD-ĐT dự kiến trường THPT chuyên học theo khối chuyên (10/11/2026)
• Báo Tin Tức (TTXVN) — Bộ GD&ĐT nói gì về tuyển sinh trường chuyên theo khối (10/11/2026)
• VTV — Bộ GD&ĐT cân nhắc lộ trình đổi mới thi vào trường chuyên (11/11/2026)
• Tiền Phong — Bộ GD&ĐT lý giải nguyên nhân bỏ thi vào trường chuyên theo từng môn (11/11/2026)

Bài viết bởi đội ngũ So Izy Education — nhóm giáo viên luyện thi IELTS, SAT và tiếng Trung (soizy.education).