Trả lời nhanh: Từ 1/11/2026, Nghị định 353/2026 xác định giáo dục bắt buộc gồm tiểu học và trung học cơ sở, kèm phổ cập mầm non 5-6 tuổi và xóa mù chữ. Trẻ trong độ tuổi được miễn, giảm học phí; gia đình có trách nhiệm cho con học hết lớp 9. Bạn nên rà lại việc học của các em nhỏ.
Chị Hương nhắn cho mình tối qua, giọng hơi lo: “Em nghe nói từ tháng 11 học hết cấp hai là bắt buộc, không cho con học là phạm luật à?”. Mình hiểu vì sao chị hỏi. Mấy hôm nay báo nào cũng chạy tít “đi học là nghĩa vụ bắt buộc”, đọc lướt qua thì thấy vừa lạ vừa hơi căng thẳng.
Thực ra câu chuyện nhẹ nhàng hơn chị nghĩ, nhưng có vài điểm một phụ huynh đang lo đường học của con nên nắm cho chắc, nhất là khi trong nhà còn có em nhỏ sắp vào lớp 1 hoặc đang tuổi mẫu giáo.
Nghị định 353 là gì, áp dụng từ bao giờ?
Ngày 11/9/2026, Chính phủ ban hành Nghị định số 353/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 1/11/2026. Văn bản này thay thế Nghị định 20/2014/NĐ-CP về phổ cập giáo dục và xóa mù chữ đã dùng hơn mười năm.
Nghị định gom ba việc vào một mối: phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi, giáo dục bắt buộc, và xóa mù chữ. Nói gọn, đây là khung pháp lý mô tả Nhà nước bảo đảm những gì để mọi trẻ trong độ tuổi đều được đến trường và học hết các cấp nền tảng.
“Giáo dục bắt buộc” nghĩa là gì?
Theo nghị định, giáo dục bắt buộc gồm giáo dục tiểu học và giáo dục trung học cơ sở (cấp hai). Đối tượng được xác định theo độ tuổi và theo việc đã hoàn thành cấp học hay chưa:
- Tiểu học: trẻ em trong độ tuổi 6-14 tuổi chưa hoàn thành chương trình tiểu học.
- Trung học cơ sở: thanh niên, thiếu niên 11-18 tuổi đã học xong tiểu học nhưng chưa hoàn thành THCS.
Điểm cần hiểu đúng là chữ “bắt buộc” ở đây nhấn vào hai vế đi cùng nhau. Một vế là nghĩa vụ học tập của người trong độ tuổi, cùng trách nhiệm của gia đình và người giám hộ tạo điều kiện cho con em đi học. Vế kia, quan trọng không kém, là Nhà nước bảo đảm các điều kiện để thực hiện giáo dục bắt buộc trên cả nước, tạo cơ hội để mọi trẻ tiếp cận và hoàn thành.
Nghị định không đặt ra mức phạt tiền cho phụ huynh, nên bạn đừng hiểu thành chuyện hình sự hóa. Nếu cần biết chính xác chế tài trong từng trường hợp, bạn nên đối chiếu trực tiếp văn bản và các quy định xử phạt hành chính liên quan, vì đó là phần có thể thay đổi và nằm ở văn bản khác.
Phổ cập mầm non 5-6 tuổi, và đích năm 2030 cho trẻ 3-5 tuổi
Với bậc mầm non, chuẩn hiện hành vẫn là phổ cập cho trẻ 5-6 tuổi. Để một xã, phường được công nhận đạt chuẩn, nghị định đặt các mốc cụ thể: huy động ít nhất 95% trẻ 5-6 tuổi đến lớp (ít nhất 90% ở địa bàn đặc biệt khó khăn), và ít nhất 85% số trẻ này hoàn thành chương trình mẫu giáo mỗi năm (ít nhất 80% ở vùng khó khăn). Ở cấp tỉnh, cần ít nhất 90% số xã đạt chuẩn.
Đây mới là bước nền. Trước đó, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết 218/2025/QH15 ngày 26/6/2025, đặt mục tiêu đến năm 2030 có 100% tỉnh, thành phố đạt chuẩn phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 đến 5 tuổi, theo lộ trình từng địa phương. Nói cách khác, độ tuổi được phổ cập đang mở rộng dần xuống nhóm nhỏ hơn: nếu nhà bạn có em bé ba, bốn tuổi, vài năm tới việc ra lớp sẽ thuận lợi hơn.
Quyền lợi đi kèm: miễn, giảm học phí và hỗ trợ
Phần này mới là điều mình muốn chị Hương chú ý, vì nó là quyền lợi chứ không phải gánh nặng. Trẻ thuộc diện phổ cập mầm non và học sinh trong độ tuổi giáo dục bắt buộc được miễn, giảm, hỗ trợ học phí; được hỗ trợ chi phí học tập; cùng các chính sách khác theo pháp luật về giáo dục, trẻ em, người khuyết tật, dân tộc thiểu số và trợ giúp xã hội.
Điều này nối tiếp chủ trương miễn học phí cho học sinh trường công lập đã bắt đầu từ năm học 2025-2026. Với những em đã quá tuổi mà chưa biết chữ, chưa hoàn thành tiểu học hoặc THCS, nghị định cũng yêu cầu tạo điều kiện để học lại theo hình thức phù hợp, linh hoạt theo điều kiện địa phương.
Xóa mù chữ: hai mức độ, gắn với học suốt đời
Nghị định tiếp tục đặt chuẩn xóa mù chữ theo hai mức độ, gắn với giáo dục thường xuyên và học tập suốt đời, ưu tiên vùng dân tộc thiểu số, miền núi và vùng đặc biệt khó khăn. Phần này không tác động trực tiếp tới hầu hết bạn đọc của So Izy, nhưng cho thấy nghị định bao quát cả những người lỡ nhịp học hành, chứ không chỉ trẻ trong trường.
Điều này ảnh hưởng gì đến bạn?
Nếu bạn đang ôn IELTS, SAT, HSK hay chuẩn bị hồ sơ du học, một nghị định về mầm non và cấp một, cấp hai nghe có vẻ xa. Nhưng nó là phần móng của chính cái thang mà con bạn đang leo. Một hệ thống chuẩn hóa từ gốc, cộng với sách giáo khoa dùng chung và chính sách miễn học phí, nghĩa là nền tảng kiến thức lớp dưới ngày càng đồng đều hơn trước khi bước vào chặng luyện thi chuyên sâu.
Cụ thể hơn, có mấy việc đáng làm. Nếu nhà bạn có em nhỏ tuổi mẫu giáo hoặc sắp vào lớp 1, hãy kiểm tra việc ra lớp và giữ lại giấy tờ để hưởng đúng phần miễn, giảm học phí. Nếu một thành viên trong nhà đang dở dang cấp hai, đây là lúc tìm hiểu đường học lại, vì hoàn thành THCS là điều kiện nền cho mọi hướng đi sau này. Và như mọi tin chính sách, bạn nên xem đây là bản tóm tắt để nắm hướng; trước khi ra quyết định quan trọng thì đối chiếu lại văn bản gốc hoặc hỏi phòng giáo dục địa phương, vì chi tiết có thể được hướng dẫn thêm.
Mình trả lời chị Hương gọn một câu: con chị học bình thường, đúng tuổi, đủ cấp thì không có gì phải lo, mà còn được lợi về học phí. “Bắt buộc” ở đây là Nhà nước cam kết lo điều kiện để không em nào bị bỏ lại, nhiều hơn là một lời cảnh báo với phụ huynh.
Câu hỏi thường gặp
Không cho con đi học có bị phạt tiền không?
Nghị định 353/2026 không quy định mức phạt với phụ huynh. Văn bản nhấn mạnh nghĩa vụ học tập của người trong độ tuổi, trách nhiệm của gia đình và trách nhiệm bảo đảm điều kiện của Nhà nước. Nếu cần biết chế tài cụ thể, bạn nên tra cứu quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực giáo dục.
Trẻ mấy tuổi thuộc diện giáo dục bắt buộc?
Giáo dục bắt buộc gồm tiểu học và THCS. Diện tiểu học là trẻ 6-14 tuổi chưa hoàn thành chương trình tiểu học; diện THCS là thanh thiếu niên 11-18 tuổi đã xong tiểu học nhưng chưa hoàn thành THCS.
Con mình học trường tư hoặc trường quốc tế thì có liên quan không?
Trẻ vẫn thuộc độ tuổi giáo dục bắt buộc và cần hoàn thành chương trình theo quy định. Các quyền lợi miễn, giảm, hỗ trợ học phí được áp dụng theo đúng từng nhóm đối tượng mà pháp luật quy định, nên bạn nên kiểm tra cụ thể với nhà trường và cơ quan quản lý.
Phổ cập mầm non cho trẻ 3-5 tuổi đã bắt buộc chưa?
Chưa. Chuẩn phổ cập hiện hành là cho trẻ 5-6 tuổi. Mục tiêu 100% tỉnh, thành đạt chuẩn phổ cập cho trẻ 3-5 tuổi là đích đến năm 2030 theo Nghị quyết 218/2025/QH15, thực hiện theo lộ trình của từng địa phương.
Nguồn tham khảo
- Cổng Xây dựng chính sách (Chính phủ) — Nghị định số 353/2026/NĐ-CP về phổ cập giáo dục mầm non, giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ
- Báo Nhân Dân — Quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ 5-6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ
- Báo Dân Trí — Những quy định mới có hiệu lực từ tháng 11/2026
- LuatVietnam — Nghị quyết 218/2025/QH15: đến 2030 phổ cập mầm non cho trẻ 3-5 tuổi
Bài viết bởi đội ngũ So Izy Education — nhóm giáo viên luyện thi IELTS, SAT và tiếng Trung (soizy.education).
Leave a Reply