Trả lời nhanh: Từ 2025, ngoại ngữ là môn tự chọn. Có chứng chỉ đạt mức tối thiểu (IELTS 4.0, HSK cấp 3, TOPIK cấp 3, JLPT N3…) thì được miễn thi ngoại ngữ khi xét tốt nghiệp, nhưng không còn được quy đổi thành 10 điểm. Muốn lấy điểm xét đại học thì vẫn phải dự thi.
Minh, học sinh lớp 12 ở Hà Nội, cầm tấm bằng IELTS 5.5 và nghĩ mình đã “xong môn tiếng Anh” cho kỳ thi tốt nghiệp. Bạn ấy tính sẵn: miễn thi, được 10 điểm, khỏe re. Nhưng khi mở quy chế mới ra đọc, Minh khựng lại. “Miễn thi” bây giờ không còn kèm theo điểm 10 nữa. Và tiếng Anh cũng không còn là môn bắt buộc.
Nếu bạn hoặc con bạn đang giữ một tấm chứng chỉ ngoại ngữ và định dùng nó cho kỳ thi tốt nghiệp, đây là lúc cần đọc kỹ. Quy định đã đổi khá nhiều so với vài năm trước, và hiểu nhầm ở chỗ này có thể khiến bạn tính sai cả chiến lược ôn thi.
Chuyện gì đã thay đổi: ngoại ngữ giờ là môn tự chọn
Từ kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025, cấu trúc kỳ thi được thiết kế lại theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Thí sinh thi 4 môn: hai môn bắt buộc là Toán và Ngữ văn, cộng hai môn tự chọn trong số các môn còn lại. Ngoại ngữ (tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Nhật, tiếng Hàn…) nằm trong nhóm tự chọn.
Đây là thay đổi lớn. Trước đây tiếng Anh là môn bắt buộc, ai cũng phải thi. Giờ thì không. Bạn hoàn toàn có thể tốt nghiệp mà không cần chạm vào môn ngoại ngữ nào, nếu chọn hai môn tự chọn khác.
Quy chế này được ban hành kèm Thông tư 24/2024/TT-BGDĐT và tiếp tục áp dụng cho các kỳ thi sau đó. Nghĩa là lứa 2K9 thi tốt nghiệp năm 2027 vẫn đi theo khung này, trừ khi Bộ GD&ĐT có điều chỉnh mới.
Miễn thi được — nhưng không còn là “điểm 10”
Đây là điểm dễ nhầm nhất, nên mình nói thẳng. Ở các kỳ thi trước năm 2025, thí sinh có chứng chỉ ngoại ngữ đủ điều kiện được miễn thi và tự động được quy đổi thành 10 điểm để xét công nhận tốt nghiệp. Một tấm IELTS 4.0 và một tấm IELTS 8.0 đều thành 10 như nhau.
Từ 2025, cơ chế đó bị bỏ. Chứng chỉ vẫn giúp bạn được miễn thi môn ngoại ngữ, nhưng điểm môn đó sẽ không được tính vào công thức xét tốt nghiệp nữa — không có con số 10 nào được cộng vào. Cách tính điểm tốt nghiệp dựa trên các môn bạn thực sự dự thi và điểm học bạ, theo tỷ lệ quy định.
Nói cách khác: chứng chỉ giúp bạn khỏi phải ngồi phòng thi môn ngoại ngữ, chứ không còn là một “món quà 10 điểm” nữa. Với phần lớn thí sinh, điều này vẫn ổn, vì tốt nghiệp THPT hiện có tỷ lệ đỗ rất cao. Nhưng nó thay đổi cách bạn nên suy nghĩ về việc “dùng chứng chỉ hay không”.
Chứng chỉ nào đủ điều kiện miễn thi?
Danh mục chứng chỉ được miễn thi môn ngoại ngữ được mở rộng theo Thông tư 13/2026/TT-BGDĐT (có hiệu lực từ 24/4/2026), nâng tổng số lên 22 loại chứng chỉ ở nhiều ngôn ngữ. Dưới đây là các mức tối thiểu chính, tính đến thời điểm bài viết này:
Tiếng Anh: IELTS 4.0 trở lên; TOEFL iBT 45; TOEFL ITP 450; TOEIC 4 kỹ năng (275 Nghe, 275 Đọc, 120 Nói, 120 Viết); Cambridge B1 Preliminary; Aptis ESOL B1; PTE Academic 43; Versant/VEPT 43.
Tiếng Trung: HSK cấp 3 hoặc TOCFL cấp 3. Tiếng Nhật: JLPT N3 hoặc J.TEST trình độ D. Tiếng Hàn: TOPIK cấp 3 (lần đầu được đưa vào danh mục). Tiếng Pháp: DELF B1 hoặc TCF 300 điểm. Tiếng Đức: Goethe-Zertifikat B1 hoặc DSD B1. Tiếng Nga: TORFL cấp 1.
Điểm chung của các mức này là tương đương bậc 3/6 theo Khung năng lực ngoại ngữ Việt Nam. Chứng chỉ phải còn trong thời hạn hiệu lực tại thời điểm đăng ký dự thi. Vì danh mục và mức điểm có thể được cập nhật, bạn nên kiểm tra lại quy chế mới nhất trên moet.gov.vn trước khi ra quyết định quan trọng.
Điều này ảnh hưởng gì đến bạn?
Câu hỏi thật sự không phải “chứng chỉ của mình có được miễn thi không”, mà là “mình có nên dùng nó để miễn thi không”. Câu trả lời phụ thuộc vào việc bạn định xét tuyển đại học thế nào.
Nếu bạn xét tuyển bằng một tổ hợp không có môn ngoại ngữ (ví dụ khối A00: Toán, Lý, Hóa), thì dùng chứng chỉ để miễn thi ngoại ngữ là hợp lý — bạn tiết kiệm được thời gian ôn một môn không dùng đến, dồn sức cho các môn xét tuyển.
Nhưng nếu bạn định xét tuyển bằng tổ hợp có môn ngoại ngữ (ví dụ khối D01: Toán, Văn, Anh), thì bạn vẫn phải dự thi môn ngoại ngữ để lấy điểm thật. Được miễn thi để xét tốt nghiệp không có nghĩa là có điểm để xét đại học. Nhiều bạn nhầm chỗ này rồi bỏ ôn tiếng Anh, đến sát ngày mới tá hỏa. Đừng để rơi vào tình huống đó.
Còn xét tuyển đại học 2027 thì sao?
Đây là hai chuyện khác nhau, và bạn cần tách bạch. Việc miễn thi ở trên là câu chuyện xét tốt nghiệp. Còn xét tuyển đại học lại theo quy chế riêng, và cũng đang có thay đổi cho năm 2027.
Theo thông tin Bộ GD&ĐT công bố ngày 21/9/2026, từ mùa tuyển sinh 2027, các trường sẽ không cộng điểm thưởng riêng cho chứng chỉ IELTS ngoài thang điểm chính như trước. Lý do là để tránh việc một năng lực ngoại ngữ bị tính hai lần và tạo lợi thế không công bằng — năm 2026 có hơn 37.000 thí sinh được cộng điểm IELTS.
Tuy nhiên, chứng chỉ vẫn có giá trị: theo ông Nguyễn Tiến Thảo (Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học), chứng chỉ có thể được dùng để “quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển”, hoặc để chứng minh điều kiện ngoại ngữ đầu vào cho các chương trình dạy bằng tiếng nước ngoài. Mỗi trường sẽ có bảng quy đổi riêng, nên bạn cần đọc kỹ đề án tuyển sinh của trường mình nhắm tới. Đây vẫn là dự kiến trong dự thảo, chưa phải quy chế chính thức, nên hãy theo dõi thông báo cuối cùng từ Bộ.
Tóm gọn cách nghĩ cho đúng: chứng chỉ ngoại ngữ vẫn rất đáng có — nó miễn cho bạn một môn thi tốt nghiệp, có thể quy đổi trong tổ hợp xét tuyển, và là tấm vé cho các chương trình quốc tế. Chỉ là nó không còn “tự động thành điểm 10” và không còn là điểm cộng miễn phí khi xét đại học. Hãy dùng nó đúng vai trò.
Câu hỏi thường gặp
Có IELTS 4.0 thì được miễn thi tiếng Anh tốt nghiệp THPT không?
Được. IELTS từ 4.0 trở lên (còn hiệu lực) nằm trong danh mục được miễn thi môn ngoại ngữ khi xét công nhận tốt nghiệp. Nhưng bạn sẽ không được quy đổi thành điểm 10 như quy định cũ.
Miễn thi ngoại ngữ có được cộng 10 điểm vào xét tốt nghiệp không?
Không. Từ kỳ thi 2025, cơ chế quy đổi chứng chỉ thành 10 điểm đã bị bỏ. Bạn được miễn thi môn đó, nhưng điểm ngoại ngữ không còn được tính vào công thức xét tốt nghiệp.
Được miễn thi rồi thì có cần thi tiếng Anh để xét đại học không?
Có, nếu bạn xét tuyển bằng tổ hợp có môn ngoại ngữ. Miễn thi chỉ áp dụng cho xét tốt nghiệp; muốn có điểm thi ngoại ngữ để xét đại học thì bạn vẫn phải đăng ký dự thi môn đó.
Chứng chỉ HSK, JLPT, TOPIK có được miễn thi không?
Có. HSK cấp 3, JLPT N3 và TOPIK cấp 3 đều nằm trong danh mục miễn thi môn ngoại ngữ tương ứng, cùng nhiều chứng chỉ khác theo Thông tư 13/2026.
Nguồn tham khảo
Cổng Xây dựng chính sách (Chính phủ) — Danh mục chứng chỉ được miễn thi môn Ngoại ngữ, xét tốt nghiệp THPT.
LuatVietnam — 22 chứng chỉ ngoại ngữ được miễn thi tốt nghiệp THPT (Thông tư 13/2026).
Báo Tiền Phong — Miễn thi, không quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ.
VTV — Tuyển sinh 2027: không bỏ điểm cộng IELTS, chỉ thay đổi cách tính điểm.
Bài viết bởi đội ngũ So Izy Education — nhóm giáo viên luyện thi IELTS, SAT và tiếng Trung (soizy.education).
Leave a Reply