Trả lời nhanh: Phương pháp Ivy Lee là cách quản lý thời gian tối giản: mỗi tối, bạn viết ra sáu việc ôn thi quan trọng nhất cho hôm sau, xếp theo thứ tự ưu tiên, rồi làm lần lượt từng việc cho xong mới sang việc kế. Áp dụng ngay chỉ với một tờ giấy nhỏ và đúng sáu dòng.
Chín giờ tối. Minh mở laptop, định ngồi ôn IELTS. Nhưng màn hình bật lên là mười hai tab đang chờ. Một tab Writing Task 2 dở dang. Một tab từ vựng academic. Một video chữa đề Reading. Một bài viết “20 tips band 8”. Bạn ấy nhảy từ tab này sang tab kia, đọc mỗi thứ một chút. Đến mười một giờ, mắt mỏi nhừ, mà hỏi lại hôm nay học được gì thì… không rõ.
Bạn thấy quen không? Mình thấy rất quen. Vấn đề của Minh không phải là lười. Bạn ấy ngồi vào bàn đủ hai tiếng. Vấn đề là không biết bắt đầu từ đâu, nên đụng gì làm nấy. Học nhiều thứ cùng lúc thường có nghĩa là chẳng thứ nào tới nơi.
Có một cách sửa đã hơn trăm tuổi, đơn giản đến mức bạn sẽ nghi ngờ. Nhưng chính sự đơn giản đó là lý do nó vẫn sống tới hôm nay.
Phương pháp Ivy Lee là gì?
Chuyện kể lại thế này. Khoảng năm 1918, một cố vấn tên Ivy Lee gặp Charles Schwab — ông chủ một hãng thép lớn. Schwab muốn đội của mình làm việc hiệu quả hơn. Ivy Lee không đưa ra một hệ thống rườm rà. Ông chỉ nói: hãy để tôi dạy nhân viên của ông một thói quen mất mười lăm phút mỗi ngày, rồi sau vài tháng ông trả cho tôi số tiền ông thấy xứng đáng.
Thói quen ấy — sau này gọi là phương pháp Ivy Lee (Ivy Lee method) — gồm năm bước gọn lỏn:
Cuối mỗi ngày, viết ra sáu việc quan trọng nhất cần làm cho ngày mai. Không hơn sáu. Xếp sáu việc đó theo thứ tự ưu tiên thật sự. Sáng hôm sau, chỉ nhìn việc số một và làm cho tới khi xong. Xong rồi mới sang việc số hai, cứ thế xuống dưới. Việc nào chưa làm hết trong ngày thì chuyển sang danh sách sáu việc của hôm sau. Lặp lại mỗi ngày.
Hết. Không app, không bảng màu, không công cụ. Chuyện kể rằng vài tháng sau Schwab gửi cho Ivy Lee một tấm séc rất lớn. Con số ấy có thể đã được thêu dệt theo thời gian, nhưng cái lõi thì đúng: một quy tắc đủ đơn giản để làm được mỗi ngày mới là quy tắc có ích.
Vì sao Ivy Lee hợp với người ôn thi hay lan man
Người ôn IELTS, SAT hay tiếng Trung thường không thiếu tài liệu. Bạn thiếu một quyết định rõ ràng cho hôm nay. Não bộ ghét sự mơ hồ. Khi ngồi vào bàn mà chưa biết làm gì trước, bạn sẽ vô thức chọn việc dễ nhất, vui nhất — xem thêm một video, lướt thêm một bài tips — thay vì việc quan trọng nhất.
Ivy Lee cắt đứt vòng lặp đó bằng hai ràng buộc.
Ràng buộc thứ nhất là con số sáu. Sáu ít đến mức bạn buộc phải chọn. Muốn viết việc thứ bảy, bạn phải bỏ một việc khác ra. Chính lúc “phải bỏ ra” đó, bạn mới thật sự cân nhắc: giữa luyện một đề Reading và học năm mươi từ mới, hôm nay cái nào đáng hơn? Đây là việc mà một danh sách “cần làm” dài ba mươi dòng không bao giờ ép bạn làm.
Ràng buộc thứ hai là làm xong một việc mới sang việc kế. Nó chặn thói quen mở mười hai tab. Khi bạn tự nhủ “chỉ việc số một thôi”, tâm trí có một điểm neo. Làm một việc tới nơi cho bạn cảm giác hoàn thành — và cảm giác đó, chứ không phải lời hô quyết tâm, mới là thứ kéo bạn ngồi tiếp ngày mai.
6 bước áp dụng Ivy Lee vào lịch ôn thi
Mình gợi ý bạn làm đúng như sau trong tuần đầu, đừng chế biến vội:
Một. Chọn một mốc cố định mỗi tối — ví dụ sau khi học xong, trước khi đóng bàn. Lấy một tờ giấy hoặc mở ghi chú trong điện thoại.
Hai. Viết sáu việc ôn thi cho ngày mai. Viết cụ thể tới mức đọc là biết bắt tay vào. “Học tiếng Anh” thì mơ hồ; “viết một đoạn Writing Task 2 phần thân bài về chủ đề education” thì rõ.
Ba. Đánh số một tới sáu theo mức quan trọng, không phải theo mức dễ. Việc đáng sợ nhất thường nên nằm ở số một.
Bốn. Hôm sau, chỉ làm việc số một. Tắt các tab khác. Xong mới sang số hai.
Năm. Cuối ngày, việc nào chưa xong thì kéo sang danh sách hôm sau — nhưng vẫn giữ quy tắc tối đa sáu.
Sáu. Lặp lại. Sau bảy ngày, đọc lại các danh sách cũ để thấy mình thật sự làm được bao nhiêu.
Một lưu ý nhỏ về sức: sáu việc không có nghĩa là sáu việc dài bằng nhau. Với người ôn thi, một “việc” nên gói gọn trong khoảng ba mươi tới sáu mươi phút. Nếu một việc lớn hơn thế, hãy chẻ nó ra — đó cũng là lý do phương pháp này ăn khớp với cách học theo phiên ngắn.
Một ngày ôn thi mẫu theo Ivy Lee
Để bạn dễ hình dung, đây là danh sách sáu việc của một bạn ôn IELTS, viết vào tối hôm trước:
(1) Viết phần thân bài Writing Task 2 chủ đề environment, bấm giờ hai mươi phút. (2) Chữa lại bài Writing hôm qua theo nhận xét của cô. (3) Làm một passage Reading dạng True/False/Not Given. (4) Học và tự kiểm hai mươi từ vựng chủ đề công nghệ. (5) Nghe shadowing một đoạn hai phút. (6) Xem lại lỗi ngữ pháp hay sai trong sổ tay.
Bạn ôn SAT thì thay bằng: một cụm câu Reading khoa học; hai quy tắc grammar hay nhầm; mười câu Math đại số; mười hai từ academic; một mini-section bấm giờ; soát câu sai. Bạn học tiếng Trung thì: viết năm chữ Hán mới đúng bút thuận; luyện thanh điệu một đoạn hội thoại; một bài nghe HSK; ôn mẫu câu bài trước; hai mươi từ mới; đọc to bài khóa.
Dù môn nào, khung vẫn là sáu dòng, xếp thứ tự, làm lần lượt. Bạn không phải nghĩ “hôm nay học gì” nữa — bạn đã nghĩ hộ mình từ tối qua.
Vài chỗ dễ vấp và cách chỉnh
Hay gặp nhất là tham. Ngày đầu hào hứng, bạn nhét sáu việc mà mỗi việc ngốn cả tiếng, tối đến làm được hai việc rồi nản. Cách chỉnh: tuần đầu chỉ đặt bốn việc, làm xong hết rồi hẵng tăng. Hoàn thành một danh sách ngắn nuôi động lực tốt hơn làm dở một danh sách dài.
Thứ hai là xếp thứ tự theo cảm xúc — để việc dễ lên đầu cho “khởi động”. Nghe hợp lý, nhưng thường bạn sẽ hết năng lượng trước khi chạm việc khó. Hãy để việc quan trọng nhất ở số một, làm lúc đầu buổi khi đầu còn tỉnh.
Thứ ba là bỏ cuộc sau một ngày trượt. Sẽ có hôm bạn không làm hết, hoặc quên viết danh sách. Không sao. Phương pháp này không đo bằng một ngày hoàn hảo, mà bằng việc bạn quay lại vào tối hôm sau. Kết quả tùy từng người và cần thời gian — thường phải kiên trì vài tuần, chứ không phải vài buổi. Hãy xem sáu dòng ấy như một lời hứa nhẹ với chính mình, không phải cây gậy để tự trách.
Ivy Lee sẽ không tự nâng band hay tăng điểm cho bạn. Cái nó cho là một thứ quý hơn với người bận và dễ nản: sự rõ ràng. Mỗi sáng bạn ngồi xuống và biết chính xác việc đầu tiên là gì. Bấy nhiêu thôi, lặp lại đủ lâu, đã đủ để một người “học mà chẳng nhớ hôm nay làm gì” trở thành người tiến từng bước chắc chắn.
Tối nay, bạn thử viết sáu dòng nhé. Chỉ sáu dòng.
Câu hỏi thường gặp
Phương pháp Ivy Lee khác gì ma trận Eisenhower hay Eat the frog?
Cùng hướng về việc ưu tiên, nhưng Ivy Lee đơn giản hơn: không phân loại theo hai trục như Eisenhower, cũng không chỉ tập trung một việc khó như Eat the frog. Nó cho bạn đúng sáu việc đã xếp thứ tự và một quy tắc làm lần lượt, nên dễ duy trì mỗi ngày.
Nếu một việc ôn thi quá lớn, không xong trong ngày thì sao?
Hãy chẻ nó thành các phần ba mươi tới sáu mươi phút và chỉ đưa một phần vào danh sách hôm nay. Ví dụ thay vì “làm hết một đề IELTS”, bạn ghi “làm phần Reading passage 1”. Phần còn lại chuyển sang danh sách hôm sau.
Nên viết danh sách vào buổi tối hay buổi sáng?
Buổi tối hôm trước thường tốt hơn. Khi bạn quyết định từ tối, sáng hôm sau ngồi vào bàn là bắt tay ngay, không mất thời gian phân vân. Não cũng có cả đêm để “ngấm” việc cần làm.
Ivy Lee có dùng chung với Pomodoro hay time blocking được không?
Rất hợp. Ivy Lee quyết định làm gì và theo thứ tự nào, còn Pomodoro hay time blocking quyết định làm trong bao lâu. Bạn có thể chạy từng việc trong danh sách theo các phiên hai mươi lăm phút hoặc gắn vào các khối thời gian trong ngày.
Bài viết bởi đội ngũ So Izy Education — nhóm giáo viên luyện thi IELTS, SAT và tiếng Trung (soizy.education).
Leave a Reply